DiDi

1 januari 2008 begon ik met het fotograferen van een dagelijks zelfportret. Ik hield dat vol tot eind oktober 2009, zeshonderdzesenzestig zelfportretten op rij. En nu in januari ben ik begonnen aan een wekelijks zelfportret, want dagelijks blijkt soms toch wel wat teveel te wezen.

Het wonderlijke is: als je jezelf zo vaak ziet, je toch telkens weer wat anders ziet, of een ander aspect. Rutger Kopland schreef daar een mooi gedicht over, toepasselijk getiteld Zelfportret.

Je ziet een man in de tuin
hij lijkt verzonken in zichzelf
die man ben ik, ik weet het
maar als je lang kijkt naar een foto
van jezelf verval je in gepeins –
wie je bent en wie je bedoelt
als je ik zegt, enzovoort
ik kijk en kijk in dat gezicht
en inderdaad – ben ik dat?
over het ik is veel nagedacht
ook door mij, maar de meningen
lopen nog steeds ver uiteen
ook die van mij – zoals dat gaat
met woorden die niet kunnen
worden begrepen
niemand heeft ooit zichzelf gezien
maar het verlangen blijft
naar het onzichtbare ik
je zoekt in wat er van je
overbleef een man in de tuin

Sinds eind november ben ik bezig met een serie foto’s rond het thema wachten. Zodra ik ergens moet wachten pak ik mijn telefoon, richt die op mijn voeten en maak daar een foto van. Vaak serieus, voor de kassa in de supermarkt bijvoorbeeld, soms wat abstracter, op de weegschaal; wachten tot ik een ons weeg.
Ook op Dichters op Dinsdag is het wel eens wachten, een mooi thema dus. Joke van Leeuwen heeft zelfs Vier manieren om op iemand te wachten:

1. Zittend. Denkend aan liggen. Je handen
strijken rimpels in het tafellaken glad
rond een gerecht dat moeilijk en te veel
voor twee en niet als op het plaatje is,
maar ruikt, het ruikt de ramen uit, het
doet zijn best niet in te zakken, zoals
een ingehouden buik niet bol te zijn -
ook andersom is vergelijken.

2. Lopend. Bijvoorbeeld naar de ramen
en terug en toch weer naar de ramen,
omdat geluid zich buigt naar wat je
horen wilt, maar het niet is. Er danst
een stoet voorbij, verklede mensen die
iets onverstaanbaars juichen, van elkaar
goed weten hoe ze heten en te kijken
dansen dat je kijken moet.

3. Staand. Bij een ingang, uitgang waar je zei
dat, maar er zijn er drie, je weet niet meer
of die of deze. Van blijven staan komt
niemand tegen, maar met bewegen
wordt haast bereikt wat net verdween.
Zeker nog niet gezegd wie blijft en wie
beweegt en wie dan wie wanneer
en van hoe ver weer ziet.

4. Niet.

De foto is een collage van de eerste 36 wachten foto’s.

Het is maar goed dat de sneeuw nog een week is blijven liggen, nu kan dat alsnog mooi het thema zijn. Premier Balkenende vindt het een goed idee als iedereen zijn stoepje sneeuwvrij houdt. Maar is dat wel altijd zo raadzaam? Toen ik afgelopen weekend een keer ’s nachts naar huis wandelde waren de geveegde stoepjes gladder dan daar waar er niet geveegd was. En ook de Japanner Matsuo Bashõ (1644-1694) heeft er zo zijn twijfels over in deze haiku:

de tuin aanvegend
vergat hij gewoon de sneeuw -
en ook de bezem

De beste wensen mensen, dat 2010 maar een poëtisch jaar mag worden! En laten we het gelijk eens over de goeie voornemens hebben. Gestopt met roken? Op tijd naar bed? ’s Ochtends gezond weer op? Of misschien weer zo’n beetje iedere dinsdag meedoen aan Dichters op Dinsdag? Dat laatste lijkt mij een mooie, dan neem ik mij voor om iedere week op tijd een thema klaar te zetten. Het thema voor deze week is voornemens. Roken doe ik al anderhalf jaar niet meer maar het verlangen naar een sigaret dat is er soms nog wel. Rutger Kopland schreef daar een gedicht over: Over het verlangen naar een sigaret.

Ken je het verlangen naar een sigaret,
naar die gelukkige tijd dat je nog rookte?

Niemand begrijpt dit verlangen behalve ik.

Ik herinner mij iemand die altijd
als ik iets zei dat ze niet begreep
antwoordde: op zich is dit heel intrigerend.

En ik herinner mij ook dat ik dan
die uitspraak een aantal malen
in mijn hoofd moest herhalen:
op zich is dit heel intrigerend
totdat de betekenis verdampt was.

God kan ondoorgrondelijke dingen met ons doen
dankzij het feit dat hij niet bestaat

en zo kunnen ook ondoorgrondelijke dingen
worden beweerd dankzij het feit
dat ze nergens over gaan.

Sinds ik dit bedacht begrijp ik veel meer.

Het verlangen naar een sigaret is
het verlangen zelf.